Araba Bataryası Kutuplarının Pas Temizliği

Sabah aracın çalışmaya isteksiz davranıyor, farlar sönükleşiyor ya da kontak anahtarını çevirdiğinizde marş motorundan zayıf bir ses geliyorsa, sorun her zaman bataryanın kendisinde olmayabilir. Çoğu zaman suçlu, kutup başlarında birikmiş beyaz-mavi renkli o tozlu tabakadır. Elektrik akımı, temiz metal yüzeyler arasında sorunsuz akar; araya oksit ve pas girdiğinde ise direnç artar, akım düşer ve batarya sağlıklı olsa bile aracınız zayıf çalışır. İyi haber şu: batarya kutup temizleme işi, evde yarım saatte, birkaç basit aletle yapılabilecek bir bakımdır.

Kutup başlarında biriken şey aslında nedir?

Kutup başlarındaki tozlu birikim, halk arasında "pas" denmesine rağmen demir pası değildir. Batarya içindeki asit buharının kurşun kutuplarla ve havadaki nemle tepkimeye girmesi sonucu oluşan sülfat tuzlarıdır. Rengi ipucu verir:

• Beyaz veya açık gri toz: Genellikle kurşun sülfat; en sık görülen ve en zararsız biçim.
• Mavi-yeşil birikim: Kutup başı bakır içeriyorsa oluşur; bakır sülfat anlamına gelir ve bağlantı direncini belirgin artırır.
• Yağlı, siyah kabuk: Toz, yol kiri ve sızan buharın karışımıdır; iletkenliği bozar ve altındaki korozyonu gizler.

Bu birikim tek başına oluşmaz; genellikle gevşek bir kelepçe, çatlamış bir batarya kapağı ya da aşırı şarj vardır. Bu yüzden temizlik yaparken nedenini de aramak gerekir. Bataryanın genel sağlığı, elektrolit seviyesi ve gerilim ölçümü gibi konuları ayrı bir başlık altında ele alıyoruz; burada odak noktamız kutup başlarındaki yüzey kirliliği.

Hazırlık ve güvenlik

Batarya küçük görünse de içinde asit ve yanıcı hidrojen gazı barındırır. Aceleyle yapılan bir hareket kıvılcım çıkarabilir. Başlamadan önce şu noktaları oturtun:

• Motoru kapatın, kontağı çıkarın, aracı el freniyle sabitleyin.
• Koruyucu gözlük ve asit geçirmeyen eldiven takın; kısa kollu tişört yerine eski, uzun kollu bir kıyafet tercih edin.
• Yüzük, saat, metal bileklik gibi takıları çıkarın. Bunlar kısa devre riskinin en büyük kaynağıdır.
• Sigara içmeyin, açık alev yaklaştırmayın; işlemi kapalı garaj yerine havalandırması iyi bir yerde yapın.

Gerekli malzemeler

• Uygun ölçüde anahtar veya lokma takımı (çoğu araçta 10 mm)
• Tel fırça ya da kutup başı temizleme fırçası
• Karbonat ve ılık su (bir bardak suya bir tatlı kaşığı karbonat)
• Eski diş fırçası, temiz bez, kağıt havlu
• Kutup başı koruyucu gres veya vazelin

Adım adım batarya kutup temizleme

1. Eksi kutbu önce sökün. Üzerinde "−" veya "NEG" işareti bulunan, genelde siyah kablolu kutuptur. Kelepçe somununu gevşetin, kabloyu hafif çevirerek yukarı doğru çıkarın ve bataryaya temas etmeyecek şekilde kenara alın. Eksi kutbu ilk sökmek, anahtarın gövdeye değmesi durumunda kısa devre olmasını engeller.
2. Ardından artı kutbu sökün. "+" işaretli, kırmızı kapaklı kutuptur. Aynı şekilde gevşetip çıkarın.
3. Kaba birikimi mekanik olarak alın. Tel fırçayla kutup direğini ve kelepçenin iç yüzeyini, parlak kurşun rengi ortaya çıkana kadar döndürerek fırçalayın. Tozu üflemeye çalışmayın, kağıt havluyla toplayın.
4. Karbonatlı suyla nötralize edin. Karbonat çözeltisini diş fırçasına batırıp kutuplara uygulayın. Köpürme, asidin nötralize olduğunu gösterir. Köpürme durunca az miktarda temiz suyla durulayın; suyun batarya kapaklarının içine ya da motor bölmesindeki elektronik konnektörlere akmasına izin vermeyin.
5. Tamamen kurutun. Nem, korozyonun yeniden başlaması için yeterlidir. Bez ve kağıt havluyla kutupları, kelepçeleri ve batarya üst yüzeyini kurulayın.
6. Kelepçeleri kontrol edin. Çatlamış, incelmiş ya da esnekliğini yitirmiş kelepçe artık sıkı temas kuramaz; değiştirilmesi gerekir. Kablonun izolasyonu içindeki bakır telleri de kabartı ve yeşillenme açısından inceleyin.
7. Ters sırayla takın: artı önce, eksi sonra. Kelepçeyi sonuna kadar oturtup somunu sıkın. Elle çevirdiğinizde kelepçe kutup üzerinde dönmemeli, ama somunu aşırı zorlayıp kurşun direği ezmemelisiniz.
8. İnce bir koruyucu katman uygulayın. Bağlantı tamamlandıktan sonra kutup ve kelepçenin dış yüzeyine az miktarda gres veya vazelin sürün. Bu katman asit buharının metale ulaşmasını engeller. Temas yüzeyinin arasına sürmek yerine bağlantı yapıldıktan sonra üstten uygulamak doğru yöntemdir.

Sık yapılan hatalar ve tekrarı önlemek

Temizlik sonrası birikim kısa sürede geri geliyorsa altta yatan bir neden vardır. Sürekli gevşeyen kelepçe, batarya kapağından buhar kaçışı ya da şarj sisteminin fazla gerilim üretmesi ilk bakılacak yerlerdir. Batar