Soğutucu Sıvısı Değiştirirken Hava Taşması Nasıl Önlenir

Soğutucu sıvısını değiştirmek, evde yapılabilecek bakımların en kolaylarından biri gibi görünür: eski sıvıyı boşaltırsın, yenisini doldurursun, kapağı kapatırsın. Ancak bu işin en can alıcı kısmı doldurma anında değil, sonrasında yaşanır. Sistem içinde kalan hava cepleri, motor ısındıkça genişler ve sıvının dolaşımını kesintiye uğratır. Gösterge panelindeki ısı iğnesi bir anda yukarı fırlar, kalorifer soğuk üfler, üst radyatör hortumu buz gibi kalırken alt kısım kaynar. Buna genellikle "ısıl kilit" ya da hava kilidi denir. İyi haber şu: doğru sırayla çalışıldığında bu sorun neredeyse tamamen önlenebilir. Aşağıda soğutucu sıvı hava çıkartma işlemini adım adım, nedenleriyle birlikte ele alıyoruz.

Hava Cepleri Neden Oluşur?

Soğutma sistemi kapalı bir devredir ama düz bir boru değildir. Motor bloğu içindeki su kanalları, kalorifer peteği, termostat gövdesi ve radyatör farklı yüksekliklerde bulunur. Sıvıyı boşalttığınızda bu boşluklar havayla dolar. Yeniden doldururken sıvı en kısa yolu izler ve yüksekte kalan noktalarda hava sıkışıp kalır.

Hava, sıvıya göre çok daha kötü bir ısı taşıyıcıdır. Kalorifer peteğinde ya da silindir kapağının üst kanalında sıkışan bir hava kabarcığı, orayı adeta yalıtır. Termostat da havayla temas ettiğinde gerçek sıcaklığı okuyamaz; kapalı kalır, motor içindeki sıcaklık yükselir ama radyatöre sıvı gitmez. Sonuç, tam olarak ısıl kilit dediğimiz durumdur.

• Hava, soğutucudan çok daha az ısı taşır; sıkıştığı yeri ısıtır ya da soğutmaz.
• Termostat yanlış sıcaklık okuduğu için açılma zamanını kaçırır.
• Devirdaim pompası hava yuttuğunda basınç düşer ve dolaşım zayıflar.
• Isınıp genişleyen hava, hortumlarda yerel basınç artışına yol açar.

Doldurma Öncesi Hazırlık

Hava tahliyesinin yarısı, henüz sıvıyı dökmeden kazanılır. Aracınızı düz olmayan, hafif eğimli bir zemine park edin: ön tarafı arkadan yukarıda olacak şekilde. Böylece genleşme deposu ya da radyatör kapağı sistemin en yüksek noktası olur ve hava doğal olarak oraya doğru yükselir. Kaldırma yaparken sağlam takozlar kullanın, sadece krikoya güvenmeyin.

Motorun tamamen soğuk olduğundan emin olun. Sıcak sistemde kapağı açmak, basınçlı kaynar sıvının yüze fışkırmasına yol açabilir. Ayrıca hazırlığınızı önceden yapın:

• Aracınızın istediği tipte hazır karışım ya da konsantre soğutucu (yanlış tip, farklı katkı kimyasıyla çamurlaşabilir).
• Konsantre kullanıyorsanız saf su; musluk suyu kireç bırakır.
• Huni, tercihen sisteme vidalanan ya da lastikle sızdırmaz oturan tip.
• Kalorifer ve motor üzerindeki hava tahliye vidalarının yerini gösteren araç el kitabı bilgisi.
• Eski sıvıyı toplayacak kapaklı bir kap; soğutucu zehirlidir, yere dökmeyin.

Bazı araçlarda silindir kapağı üzerinde, kalorifer hortumu yakınında ya da radyatörün üst köşesinde küçük bir tahliye vidası bulunur. Varsa iş çok kolaylaşır; yoksa yöntem biraz daha sabır ister.

Adım Adım Hava Tahliyesi

1. Kalorifer kumandasını en sıcak konuma, fan hızını kısık ya da kapalı bırakın. Böylece kalorifer devresindeki vana açık kalır ve o hat da dolar.
2. Genleşme deposuna huniyi takın. Soğutucuyu yavaş dökün; hızlı doldurmak hava sıkıştırır. Ara ara durup sıvının inmesini bekleyin.
3. Varsa hava tahliye vidasını hafifçe gevşetin. Önce tıslayarak hava çıkar, ardından kabarcıksız sıvı gelmeye başlar. Sıvı düzenli aktığında vidayı kapatın.
4. Üst radyatör hortumunu elinizle birkaç kez sıkıp bırakın. Bu, kanallarda kalan kabarcıkları yukarı doğru iter.
5. Hunideki sıvı seviyesini korurken motoru çalıştırın. Rölantide bırakın, kapağı henüz takmayın.
6. Motor çalışma sıcaklığına gelene kadar bekleyin. Termostat açıldığında hunideki sıvı seviyesi bir anda düşer, kabarcıklar yükselir. Seviyeyi tamamlayın.
7. Kaloriferden sıcak hava geldiğini doğrulayın. Hâlâ soğuk üflüyorsa kalorifer devresinde hava kalmış demektir; motor devrini kısa süreli 2000 devir civarına çıkarıp dolaşımı hızlandırın.
8. Kabarcık çıkışı bittiğinde motoru durdurun, huniyi çıkarın, seviyeyi işarete getirin ve kapağı kapatın.
9. Sistem tamamen soğuduktan sonra seviyeyi tekrar kontrol edin. Genellikle biraz daha eklemek gerekir.

Sonrasında Neye Bakmalı?

İlk birkaç sürüşte gösterge iğnesini gözden kaçırmayın. Normalde sabit kalması gerekir; iğnenin inip kalkması hava kaldığının en net işaretidir. Aşağıdaki tabloyu hızlı bir teşhis rehberi olarak kullanabilirsiniz.