Far ve Lambalar Değiştirme Rehberi

Gece yolculuğunda karşıdan gelen aracın selektör yapması ya da muayene istasyonunda "sağ arka stop çalışmıyor" uyarısını duymak, çoğu sürücünün başına gelmiştir. Aydınlatma, aracın en çok kullanılan ama en az bakılan sistemlerinden biri. İyi haber şu: araba lambası değiştirme işlemi, çoğu modelde bir çeyrek saatlik iş ve ustalık gerektirmez. Gereken şey biraz sabır, doğru ampul ve elinizi nereye götüreceğinizi bilmek. Aşağıda hem ön hem arka lambaları kendi başınıza nasıl değiştireceğinizi, hangi noktalarda dikkatli olmanız gerektiğini adım adım anlatıyorum.

Önce Teşhis: Hangi Ampul, Neden Yandı?

Lamba çalışmıyorsa suçlu her zaman ampul değildir. Değiştirmeye girişmeden önce iki dakikalık bir kontrol size gereksiz masraf çıkartmaz.

• Sigortayı kontrol edin: Aynı taraftaki iki lamba birden söndüyse, muhtemelen ampuller değil sigorta gitmiştir. Sigorta kutusunun yeri ve şeması kullanım kılavuzunda yazar.
• Ampulün camına bakın: İçi kararmış, teli kopmuş bir ampul gözle bile ayırt edilir.
• Soketi yerinden oynatın: Oksitlenmiş ya da gevşemiş bir soket, ampul sağlamken de arıza verir. Temas yüzeylerini kuru bir bezle silmek çoğu zaman yeterli olur.
• Sık sık yanıyorsa: Titreşim, akü ve şarj sisteminde dalgalanma ya da lamba içine sızan nem ampul ömrünü kısaltır. Elektrik sisteminde şüphe varsa akü ve bağlantı kontrolüne de bakmakta fayda var.

Doğru ampulü bulmak için kılavuzdaki tabloya bakmak en kolay yol. Bulamazsanız eski ampulün tabanındaki yazıyı okuyun: H7, H4, H11, W5W, P21W gibi kodlar orada yazılıdır. Marka fark eder mi? Kalitesiz ampuller kısa sürede sararır ve erken kopar; bilinen bir üretici tercih etmek uzun vadede daha ekonomiktir.

Hazırlık ve Güvenlik

• Motoru durdurun, kontağı kapatın, farları söndürün.
• Halojen ampuller çalışırken çok ısınır; söndükten sonra birkaç dakika bekleyin.
• Ampulün cam kısmına çıplak elle dokunmayın. Parmak izindeki yağ, ısınan camda leke yapar ve ampulün ömrünü kısaltır. Eldiven kullanın ya da ampulü tabanından tutun.
• Yanınızda temiz bez, ince uçlu tornavida ve gerekiyorsa küçük bir el feneri bulundurun.
• Her iki taraftaki ampuller aynı yaşta olduğu için, biri yanmışsa diğerini de değiştirmek ışık dengesini korur.

Ön Farların Değiştirilmesi

Motor kapağını açın ve far grubunun arka tarafına ulaşın. Bazı araçlarda erişim rahattır; bazılarında hava filtresi kutusu, sıvı deposu veya akü yolu kapatır. Bu durumda birkaç vidayı sökerek parçayı kenara almanız gerekebilir; hava filtresi kutusuna zaten periyodik bakımda dokunuyorsanız bu iş size yabancı gelmez.

1. Farın arkasındaki lastik ya da plastik kapağı çevirerek veya çekerek çıkarın.
2. Ampule giden soketi düz şekilde geriye doğru çekin. Sallamayın, kabloyu çekiştirmeyin.
3. Ampulü tutan yay klipsi, tel mandal ya da çeyrek tur dönen bilezik olabilir. Mandalı bastırıp yana açın, bileziği saat yönünün tersine çevirin.
4. Ampulü yerinden düz çekerek alın. Yeni ampulü, tabanındaki çıkıntılar yuvadaki girintilere oturacak şekilde takın. Zorlama gerekmez; doğru pozisyonda kendiliğinden oturur.
5. Klipsi kilitleyin, soketi bastırarak takın, arka kapağı yerine yerleştirin. Kapağın tam oturması nem girişini engeller.
6. Kontağı açıp kısa ve uzun huzmeyi test edin.

Bazı modern araçlarda far grubunu tamamen sökmek gerekir. Bu da korkulacak bir iş değil: genelde iki üç cıvata ve bir soket vardır. Xenon veya LED üniteler ise farklı; xenon ateşleyicileri yüksek gerilim taşıdığı için bunlara amatör müdahale önerilmez, LED modüllerde ise ampul tek tek değişmez, komple ünite değişir.

Far Ayarını Bozmadan

Ampul değişimi normalde far ayarını etkilemez, ancak far grubunu söktüyseniz ışık hüzmesinin yükseklik ayarını kontrol edin. Aracı düz bir duvardan üç beş metre uzağa park edip kısa huzme kesim çizgisinin iki tarafta aynı yükseklikte olduğunu görmek pratik bir yöntemdir. Bir taraf belirgin şekilde yukarı bakıyorsa ayar vidasından düzeltilebilir.

Arka Lambalar, Stoplar ve Sinyaller

Arka grup genellikle bagajın içinden erişilir. Bagaj kaplamasında plastik bir kapak, çıtçıtlı bir keçe ya da vidalı bir panel bulunur. Bunu açtığınızda ampul yuvası ile karşılaşırsınız.

• Yuva çoğunlukla tek parçadır: çeyrek tur çevirip çekince tüm ampuller elinize gelir.
• Bazı araçlarda arka grubu iki somun sökerek dışarıdan çıkarmak gerekir. Somunları söktükten sonra grubu dikkatle geriye doğru çekin, boyaya çizik atmamak için etrafına bez koyabilirsiniz.
• Süngü tipi (bayonet) ampuller içeri bastırılıp çevrilerek çıkar. Sinyal ampullerinin bazılarında pimler asimetriktir; ters takarsanız stop ile park ışığı yer değiştirir.
• Plaka aydınlatması ve geri vites lambası da sık ihmal edilir; muayenede ikisi de kontrol edilir.

İşlem bitince fren pedalına bastırıp bir yardımcıdan bakmasını isteyin ya da aracı bir cama, duvara yansıtarak kontrol edin. Sinyal, dörtlü flaşör, stop ve geri vitesi tek tek deneyin.

Küçük Ayrıntılar, Uzun Ömür

Yeni ampul taktığınız halde ışık zayıf kalıyorsa suç